تاسماهی شیپ (شکم برهنه) | (Acipenser nucliventris)
شیپ گونهای کمیاب و ارزشمند از تاسماهیان دریای خزر با گوشت و خاویار باکیفیت است مادهها معمولاً در ۸ تا ۱۰ سالگی بالغ میشوند و حدود ۱۲ تا ۱۵ ٪ وزن بدن میتواند به خاویار اختصاص یابد تکثیر و پرورش کنترلشده آن علاوه بر تولید گوشت و خاویار، در حفظ ذخایر ژنتیکی و بازسازی جمعیتهای طبیعی اهمیت دارد
تاسماهی شیپ با نام علمی Acipenser nudiventris از گونههای کمیاب و ارزشمند تاسماهیان دریای خزر است که در میان صیادان با نامهایی مانند تاسماهی شکمبرهنه و تاسماهی خاردار نیز شناخته میشود. کمیابی این گونه در مقایسه با برخی دیگر از تاسماهیان خزر موجب شده سهم آن در صید و تولید خاویار محدود باشد؛ با این حال، شیپ از نظر ارزش اقتصادی، کیفیت گوشت و خاویار و همچنین اهمیت حفاظتی، گونهای قابل توجه محسوب میشود.
شیپ در شرایط پرورشی نسبتاً دیرتر به بلوغ جنسی میرسد؛ بهطور معمول نرها حدود ۷ سالگی و مادهها در حدود ۸ تا ۱۰ سالگی به بلوغ میرسند. مادهها معمولاً با فواصل چندساله، از جمله در برخی شرایط یک سال در میان، قادر به تخمریزی هستند. در شرایط مناسب پرورش، مادهها میتوانند به طول حدود ۱۲۰ سانتیمتر و وزن حدود ۱۶ کیلوگرم برسند. میزان خاویار قابل استحصال به سن، وزن، مرحله رسیدگی جنسی و شرایط تغذیه و پرورش وابسته است و در منابع برای این گونه حدود ۱۲ تا ۱۵ درصد وزن بدن گزارش شده است.

گوشت شیپ از ارزش غذایی مناسبی برخوردار است و در گزارشهای موجود، حدود ۱۸٫۷ درصد پروتئین و ۱۰٫۲ درصد چربی برای آن ذکر شده است. بنابراین، علاوه بر خاویار، تولید گوشت باکیفیت نیز میتواند بخشی از ارزش اقتصادی این گونه را تشکیل دهد.
از دیدگاه آبزیپروری، شیپ به دلیل ارزش اقتصادی گوشت و خاویار، کیفیت غذایی مطلوب و امکان نگهداری و تکثیر در شرایط کنترلشده، قابلیت استفاده در برنامههای تخصصی پرورش را دارد. با این حال، دوره نسبتاً طولانی رسیدگی جنسی و فاصله بین دورههای تولیدمثلی مادهها موجب میشود تولید خاویار آن نیازمند برنامهریزی بلندمدت، مدیریت مناسب گله مولدین، تغذیه دقیق و سرمایهگذاری مستمر باشد. در نتیجه، توجیه اقتصادی پرورش شیپ باید بر اساس هزینههای تولید، طول دوره پرورش، میزان تولید گوشت و خاویار و ارزش بازار انجام شود.
با توجه به کمیابی شیپ در طبیعت، تکثیر مصنوعی، پرورش مولدین و حفظ ذخایر ژنتیکی این گونه اهمیت ویژهای دارد. توسعه برنامههای تکثیر و پرورش کنترلشده میتواند علاوه بر ایجاد ظرفیت تولید پایدار، در پشتیبانی از برنامههای بازسازی ذخایر و حفاظت از تنوع ژنتیکی تاسماهیان دریای خزر نیز مؤثر باشد. در سیستمهای پرورشی، کنترل مستمر دما، اکسیژن محلول، کیفیت آب، تراکم، تغذیه و وضعیت بهداشتی برای کاهش استرس، حفظ سلامت و دستیابی به رشد مطلوب ضروری است.
در مجموع، شیپ گونهای ارزشمند اما نسبتاً دیررس در میان تاسماهیان است که ترکیب ارزش گوشت و خاویار، اهمیت حفاظتی و قابلیت تکثیر و پرورش کنترلشده، آن را به گزینهای قابل توجه برای آبزیپروری تخصصی و برنامههای حفاظت و بازسازی ذخایر تبدیل کرده است.
در پرورش شیپ، انتخاب مولدین سالم، تغذیه مناسب، کنترل تراکم و پایش مستمر کیفیت آب اهمیت ویژهای دارد. با توجه به دیررس بودن نسبی این گونه، مدیریت دقیق گله مولدین و استفاده از سامانههای نوین پرورش میتواند به افزایش بهرهوری و موفقیت تولید کمک کند.
